Standard HACCP+
Dobrowolny standard zarządzania bezpieczeństwem produktów i usług w łańcuchu żywnościowym, paszowym i branżach zależnych — łączy HACCP, system zarządzania, zrównoważony rozwój i ślad węglowy.
Podsumowanie
- HACCP+ dotyczy organizacji dostarczających produkty i usługi konsumentom w łańcuchu żywności, pasz, opakowań do żywności, chemii oraz usług pomocniczych.
- Standard ma osiem rozdziałów. Rozdziały 3–6 i 8 są obowiązkowe; rozdział 7 (klimat i zrównoważony rozwój) jest opcjonalny i stosowany po zadeklarowaniu.
- Każdy punkt zawiera wymagania a), b), c)… i wskazówki dla audytora; „musi” = wymaganie, „powinna” = zalecenie, „może” = dopuszczenie.
- Certyfikaty ISO 9001, ISO 22000/FSSC 22000 i ISCC mogą potwierdzać zgodność z częścią standardu (Załącznik F).
Czym jest Standard HACCP+
Standard HACCP+ jest dobrowolnym standardem zarządzania bezpieczeństwem produktów i usług w łańcuchu żywnościowym, paszowym oraz branżach zależnych. Łączy wymagania systemu HACCP, systemu zarządzania, zrównoważonego rozwoju oraz śladu węglowego i jest napisany w konwencji norm ISO 22000 i ISO 9001.
Założenia systemu opracowano w 2019 r. na podstawie wieloletnich doświadczeń audytorów jednostek certyfikujących, konsultantów oraz zapotrzebowania firm na certyfikaty HACCP. Pierwsze audyty w oparciu o założenia HACCP+ przeprowadzono w 2020 r., a wersję 001 standardu opublikowano w kwietniu 2021 r. Aktualnym tekstem odniesienia jest wersja 01/2026 — wersja robocza z 4 października 2026 r., uzupełniona o punkt 7.2.3 (ślad węglowy usługi).
System ma za zadanie wymuszać bezpieczeństwo produktów wprowadzanych do obrotu. Jego struktura jest zbieżna z założeniami High-Level Structure (HLS) norm ISO, opiera się na programach warunków wstępnych i wymaganiach prawnych określonych w przepisach i przewodnikach branżowych oraz uzupełnia je o moduły zależne od rodzaju działalności.
Zakres
Standard dotyczy organizacji dostarczających produkty i usługi konsumentom, w tym w łańcuchu żywności, pasz, opakowań do żywności, chemii oraz usług pomocniczych. Organizacja musi określić i udokumentować zakres certyfikacji: lokalizacje, procesy, produkty lub usługi, zakresy A1–A4 oraz wybrane moduły dodatkowe.
Produkcja
Wszystkie czynności związane z produkcją, wytwarzaniem, przetwarzaniem, pakowaniem, mieszaniem itp.
Handel
Pośrednicy, brokerzy, firmy handlowe i dystrybucyjne, w tym transport i własne magazyny.
Logistyka
Procesy firm logistycznych i transportowych, z wyłączeniem handlu i własnej produkcji.
Pozostałe usługi
Pozostałe usługi niezwiązane z A1–A3 (np. catering, sprzątanie, zwalczanie szkodników, pranie).
Zakresy podstawowe mogą się łączyć: jeden certyfikat HACCP+ może obejmować A1, A2, A3 i A4.
Obszary zainteresowania
| Przetwórstwo żywności | Przetwórstwo pasz | Opakowania i chemia | Gospodarka rolna | Pozostałe |
|---|---|---|---|---|
| Produkcja żywności oraz dodatków | Produkcja materiałów paszowych | Produkcja opakowań | Produkcja pierwotna | Produkcja środków chemicznych |
| Handel żywnością oraz dodatkami | Produkcja dodatków paszowych | Produkcja tworzyw sztucznych | Dobrostan zwierząt | Produkcja kosmetyków |
| Suplementy diety i żywność wzbogacona | Mieszanki paszowe i premiksy | Transport i logistyka | — | Produkcja wyrobów medycznych |
| Gastronomia / HoReCa | Handel paszami | Produkcja chemii | — | Usługi (pranie odzieży, sprzątanie) |
| Street / fast food | Transport i logistyka | — | — | Firmy ochroniarskie i inne usługi |
| Transport i logistyka | — | — | — | Zabezpieczenie przed szkodnikami |
Źródło: prezentacja systemu HACCP+, slajd 11. Zakresy mogą być rozszerzane.
Struktura standardu
Standard składa się z rozdziałów 0–8. Układ rozdziałów 3–8 jest inspirowany High-Level Structure (HLS) norm ISO i używa zbliżonego słownictwa, ale nie jest z nią identyczny. Integrację z ISO 9001 i ISO 22000/FSSC 22000 ułatwiają tabele równoważności w Załączniku F.
Zmiany w standardzie
Historia wersji i okresy przejściowe.
Wstęp
Struktura, zakres (A1–A4), wyłączenia.
Definicje
Zagrożenie, CCP, walidacja, ślad węglowy…
Wymagania dla organizacji
Przywództwo, polityka, KPI, ryzyko, przeglądy, audyty wewnętrzne, prawo, dokumentacja.
System HACCP 2.0
Kultura bezpieczeństwa, zespół HACCP, analiza zagrożeń, kontrole prewencyjne, CCP, walidacja.
Realizacja celów organizacji
Operacje, kadry, klienci, RODO, łańcuch dostaw, marketing, administracja, projektowanie.
Bezpieczeństwo produktów lub usług
Zespół kryzysowy, identyfikowalność, niezgodności, food fraud/defence, wycofanie, bezpieczeństwo informacji, antykorupcja.
Neutralność klimatyczna i zrównoważony rozwój
Ślad węglowy organizacji, produktu i usługi; bilans masy; środowisko, energia, bioróżnorodność.
Zaangażowanie społeczne
Wynagrodzenie, czas pracy, BHP, zakaz pracy dzieci i przymusowej, niedyskryminacja, konwencje ILO.
Do standardu należą: katalog wymagań podstawowych, wymagania prawne, programy warunków wstępnych (GHP/GMP i inne), katalogi branżowe oraz moduły dodatkowe. Pod każdym punktem zamieszczono Wskazówki dla audytora — mają one charakter pomocniczy i nie stanowią wymagań.
Kluczowe wymagania według rozdziałów
Rozdział 3 — Wymagania dla organizacji
Organizacja posiadająca certyfikat ISO 9001 wydany w ramach akredytowanej procedury, którego zakres obejmuje działalność objętą HACCP+, spełnia wymagania rozdziału 3. Pozostałe organizacje muszą wdrożyć punkty 3.1–3.9:
- 3.1 Przywództwo — najwyższe kierownictwo odpowiada za skuteczność systemu i określa role, odpowiedzialności i uprawnienia.
- 3.2 Zainteresowane strony — konsumenci, klienci, dostawcy, pracownicy, organy urzędowej kontroli, jednostki certyfikujące i ich wymagania.
- 3.3 Polityka jakości — polityka jakości i bezpieczeństwa produktów lub usług ze zobowiązaniem do zgodności z prawem i ciągłego doskonalenia.
- 3.4 KPI — mierzalne cele z działaniami, zasobami, odpowiedzialnymi, terminami i sposobem oceny.
- 3.5 Zarządzanie ryzykiem, 3.6 Przeglądy kierownictwa (co najmniej raz w roku), 3.7 Audyty wewnętrzne (wszystkie wymagania HACCP+ w cyklu nie dłuższym niż rok), 3.8 Wymagania prawne i 3.9 Udokumentowane informacje.
Rozdział 4 — System HACCP 2.0
Rozdział 4 wdraża zasady HACCP Codex Alimentarius i rozszerza je o kulturę bezpieczeństwa i kontrole prewencyjne.
- 4.1 Kultura bezpieczeństwa żywności — wspólne wartości, przekonania i zachowania; cele komunikowane i mierzone.
- 4.2 Zasoby i kompetencje; 4.3 Zespół HACCP z liderem przeszkolonym w zasadach HACCP.
- 4.4 Charakterystyka produktu lub usługi, z zamierzonym użyciem i przewidywalnym niewłaściwym użyciem; 4.5–4.6 Schemat procesu opracowany i zweryfikowany na miejscu, z uwzględnieniem zmian i sezonowości.
- 4.7 Analiza zagrożeń — zagrożenia biologiczne, chemiczne, fizyczne i alergenowe (a w usługach inne istotne dla konsumenta), oceniane pod względem prawdopodobieństwa i dotkliwości.
- 4.8 Kontrole prewencyjne — kontrola procesu (4.8.1), alergeny (4.8.2), GHP (4.8.3), GMP (4.8.4) i specjalistyczne dobre praktyki, np. GDP, GAP, GMP+ (4.8.5).
- 4.9–4.12 Krytyczne punkty kontroli — wyznaczenie CCP, wartości krytycznych, monitorowania i działań korygujących.
- 4.13–4.15 Weryfikacja, nadzór i walidacja środków kontroli przed wdrożeniem i po każdej istotnej zmianie.
Rozdział 5 — Realizacja celów organizacji
Jakość produktów i usług (5.1), zarządzanie operacyjne i ciągłość działania (5.2), zasoby ludzkie (5.3), klienci (5.4), ochrona danych osobowych — RODO (5.5), łańcuch dostaw, w tym zatwierdzanie dostawców i systemy CoC (5.6), rzetelny marketing i udokumentowane twierdzenia (5.7), wskaźniki finansowe (5.8, zalecane), administracja publiczna — zezwolenia, rejestracje, sprawozdawczość (5.9), zrównoważona karta wyników (5.10, zalecana) i projektowanie produktu/usługi (5.11).
Rozdział 6 — Bezpieczeństwo produktów lub usług
Zespół i plan kryzysowy (6.1), identyfikacja i identyfikowalność krok wstecz i krok naprzód, z przerobem (6.2), produkt lub usługa niezgodna (6.3), food fraud i food defence (6.4), wycofanie z rynku z corocznym testem (6.5), bezpieczeństwo informacji (6.6) i działania antykorupcyjne (6.7).
Rozdział 7 — Neutralność klimatyczna i zrównoważony rozwój (opcjonalny)
Wpływ bezpośredni i pośredni na klimat (7.1), ślad węglowy organizacji, produktów i usług (7.2.1–7.2.3) w ekwiwalencie CO₂ z podziałem na zakresy 1, 2 i 3, bilans masy dla materiałów o deklarowanych właściwościach zrównoważonych wg ISCC, REDcert, 2BSvs, RSB, KZR INiG, FSC, PEFC, MSC lub ASC (7.3), zarządzanie środowiskowe (7.4), energią (7.5), zrównoważony rozwój (7.6), różnorodność biologiczna i użytkowanie gruntów (7.7), globalna odpowiedzialność (7.8) i rozwój społeczny (7.9).
Rozdział 8 — Zaangażowanie społeczne
Sprawiedliwe wynagrodzenie (8.1), czas pracy (8.2), bezpieczeństwo zatrudnienia (8.3), BHP (8.4), zakaz pracy dzieci i pracy przymusowej (8.5), niedyskryminacja (8.6), wolność zrzeszania się (8.7) i zgodność z podstawowymi konwencjami MOP oraz Powszechną Deklaracją Praw Człowieka (8.8).
Moduły dodatkowe B1–B6
Moduły rozszerzają zakres certyfikacji o wymagania specyficzne dla rodzaju działalności lub deklaracji organizacji. Uzupełniają, a nie zastępują rozdziały 3–6. Do czasu uzyskania akredytacji schematu HACCP+ spełnienie wymagań modułu może zostać wykazane ważnym certyfikatem standardu odniesienia obejmującym tę samą działalność. Certyfikację ekologiczną regulują przepisy prawa — moduł B5 określa integrację z HACCP+ i nie zastępuje certyfikacji uprawnionej jednostki. Deklaracje typu „bez GMO” czy „bez antybiotyków” można stosować wyłącznie dla produktów i lokalizacji objętych zakresem modułu.
Bez GMO
Odniesienie: VLOG, MI105, PIM
Bez antybiotyków
Odniesienie: standardy specjalne; przepisy o weterynaryjnych produktach leczniczych
Dobrostan zwierząt
Odniesienie: przepisy UE, standardy dobrostanu
Zrównoważony rozwój
Odniesienie: ISCC PLUS, REDcert², SAI
Ekologia
Odniesienie: rozporządzenie (UE) 2018/848 — tylko integracja
Pasze
Odniesienie: GMP+, FAMI-QS, GTP, EFISC
Stosowalność i wyłączenia
Każdy punkt ma w Załączniku E status: O — obowiązkowy, nie podlega wyłączeniu; W — warunkowy, można wyłączyć tylko po spełnieniu warunku; X — opcjonalny, stosowany zgodnie z deklaracją zakresu.
| Punkt | Status | Warunek lub uwagi |
|---|---|---|
| 4.8.2 Alergeny | W | Analiza zagrożeń wykazuje brak alergenów w surowcach, produktach i na terenie organizacji albo wyrób nie jest żywnością. |
| 4.8.3 GHP | O | Nie podlega wyłączeniu. |
| 4.9–4.15 CCP, weryfikacja, walidacja | O | Organizacja bez CCP uzasadnia ich brak. |
| 5.6 Łańcuch dostaw | O | Podpunkt d) (CoC) jest W: nie stosuje się, jeśli organizacja nie uczestniczy w systemach łańcucha dostaw. |
| 5.8 Wskaźniki finansowe · 5.10 Karta wyników | X | Zalecane. |
| 5.11 Projektowanie | W | Organizacja nie projektuje ani nie zmienia własnych produktów lub usług. |
| 6.1–6.7 | O | Zakres proporcjonalny do ryzyka; nie podlegają wyłączeniu. |
| 7.1–7.2 · 7.4–7.9 | X | Stosowane zgodnie z deklaracją zakresu. |
| 7.3 Bilans masy | W | Gdy organizacja obraca materiałami o deklarowanych właściwościach zrównoważonych. |
| 8.1–8.8 | O | Wyłączenie tylko, gdy organizacja nie zatrudnia ani nie angażuje żadnych osób. |
Wielkość organizacji, jej złożoność, koszty ani brak czasu nie są podstawą wyłączenia. Mogą wpływać na sposób wdrożenia, ale nie na to, czy wymaganie obowiązuje. Organizacja prowadzi tabelę stosowalności zatwierdzoną przez najwyższe kierownictwo i przeglądaną co najmniej raz w roku.
Powiązanie z Codex Alimentarius
| Element Codex | Punkt HACCP+ |
|---|---|
| Zespół HACCP | 4.3 |
| Opis produktu i zamierzone użycie | 4.4 |
| Schemat procesu i jego weryfikacja na miejscu | 4.5, 4.6 |
| Zasada 1: analiza zagrożeń | 4.7 |
| Zasada 2: określenie CCP | 4.9 |
| Zasada 3: wartości krytyczne | 4.10 |
| Zasada 4: monitorowanie | 4.11 |
| Zasada 5: działania korygujące | 4.12 |
| Zasada 6: weryfikacja | 4.13, 4.14.4 |
| Zasada 7: dokumentacja i zapisy | 3.9 |
| Programy warunków wstępnych (GHP, GMP) | 4.8.3, 4.8.4 |
Uznawanie innych certyfikatów
Załącznik F określa zasady uznawania ważnych certyfikatów wydanych w ramach akredytowanych procedur. ISO 9001 pokrywa rozdział 3 z wymaganiami uzupełniającymi HACCP+ (np. wskaźniki bezpieczeństwa produktu, wycofania i skargi jako dane do przeglądu). ISO 22000 i FSSC 22000 pokrywają większość rozdziałów 4 i 6; FSSC 22000 w pełni obejmuje kulturę bezpieczeństwa (4.1) i food fraud/defence (6.4). ISCC pokrywa część rozdziału 7, np. bilans masy i obliczenia emisji GHG w swoim zakresie. Audytor koncentruje się wtedy na integracji i pozostałych wymaganiach.
Korzyści
- Potwierdzenie spełnienia wymagań prawa, w tym rozporządzenia (WE) nr 852/2004.
- Wiarygodność w eksporcie i wobec odbiorców wymagających niezależnej weryfikacji.
- Nadzór nad alergenami i rzetelna informacja dla konsumenta (alergeny, bez glutenu, żywność wegetariańska, wegańska, dla dzieci).
- Jeden audyt obejmujący bezpieczeństwo, łańcuch dostaw, wymagania społeczne i — opcjonalnie — klimatyczne.
Nadzór nad standardem
Właścicielem standardu jest Belevo Sp. z o.o. Standard podlega ciągłemu przeglądowi, aby odpowiadał potrzebom zainteresowanych stron. Każda nowa wersja zawiera wykaz zmian, datę wejścia w życie i okres przejściowy dla certyfikowanych organizacji. Belevo nadzoruje system certyfikacji, zatwierdza audytorów i weryfikuje każdy wynik audytu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy Standard HACCP+ jest publicznie dostępny?
Tak. Standard i dokumenty powiązane można bezpłatnie pobrać na stronie Dokumenty. Dokumenty są chronione prawem autorskim i nie mogą być modyfikowane ani powielane bez zgody.
Która wersja standardu obowiązuje?
Aktualnym tekstem odniesienia jest wersja 01/2026 (wersja robocza z 4 października 2026 r.). Wersja 001 z 2021 r. dostępna jest po angielsku jako przegląd struktury. Każda nowa wersja zawiera wykaz zmian, datę wejścia w życie i okres przejściowy.
Czy można wyłączyć wymagania?
Tylko wymagania warunkowe (W) i tylko po spełnieniu warunku z Załącznika E. Wymagań obowiązkowych (O) — w tym prawnych, programów warunków wstępnych i zasad HACCP 4.3–4.15 — nie wolno wyłączyć. Wielkość firmy, koszty ani brak czasu nie są podstawą wyłączenia.
Czy rozdział o śladzie węglowym jest obowiązkowy?
Nie. Rozdział 7 stosuje się, gdy organizacja zadeklaruje go w zakresie certyfikacji. Jeśli organizacja komunikuje ślad węglowy bez rozdziału 7 w zakresie, audytor zgłasza to jako ryzyko wprowadzania w błąd.
Co oznaczają słowa „musi”, „powinna” i „może”?
„Musi” oznacza wymaganie obowiązkowe — jego niespełnienie jest niezgodnością. „Powinna” oznacza zalecenie — jego niewdrożenie audytor zapisuje jako uwagę, a organizacja uzasadnia odstępstwo. „Może” oznacza dopuszczenie.
Jak HACCP+ łączy się z Codex Alimentarius?
Załącznik C przypisuje etapy wstępne i siedem zasad HACCP do punktów standardu: analiza zagrożeń (4.7), CCP (4.9), wartości krytyczne (4.10), monitorowanie (4.11), działania korygujące (4.12), weryfikacja (4.13, 4.14.4) i dokumentacja (3.9).
Źródła
- Standard HACCP+, wersja 01/2026 (PDF) — tekst normatywny.
- HACCP+ Standard, wersja 001/2021 (PDF, EN) — struktura i spis treści.
- Prezentacja systemu HACCP+ (PDF).
- Codex Alimentarius — Ogólne zasady higieny żywności (CXC 1-1969).
- Rozporządzenia (WE) nr 178/2002, 852/2004, 183/2005, 767/2009; rozporządzenie (UE) 2018/848; rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO).
- ISO 9001, ISO 14001, ISO 22000, ISO 45001, ISO 50001, ISO/IEC 27001, ISO 37001, ISO 14064-1, ISO 14067; GHG Protocol; PAS 2050, PAS 2060.
Gotowi na weryfikację systemu bezpieczeństwa?
Opisz organizację i zakres działalności. Odpowiemy, proponując zakres audytu, termin i wycenę.